برخورداری از کار مناسب یکی از مهمترین حقوق بشر است که تضمین کننده ی بهره مندی افراد از دیگر حقوق خود است. در اسناد بین المللی حقوق بشر کار مناسب به منظور تامین معیشت فرد یا خانواده وی به عنوان بخشی از حقوق اجتماعی به صورت مجزا و یا ذیل حق برخورداری از وضعیت مناسب برای زندگی تعریف شده است.



حق اشتغال در قوانین



اعلامیه ی جهانی حقوق در ماده ی 23 بیان می کند که هر فردی حق دارد کار خود را آزادانه انتخاب کند و شرایط منصفانه و رضایت بخشی را برای کار خود خواستار باشد. همچنین در ادامه تاکید می کند که همه ی افراد باید بدون هیچ تبعیضی در مقابل کار مساوی، حقوق و دستمزد مساوی دریافت کنند به گونه ای که زندگی او و خانواده اش را بر اساس حیثیت و کرامت انسانی تامین کند و در این راستا هر فردی حق دارد برای دفاع از منافع خود با دیگران اتحادیه ]سندیکا[ تشکیل دهد و یا به اتحادیه های موجود بپیوندد.



در اصل 28 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران حق اشتغال آزادانه به رسمیت شناخته شده است و دولت را موظف کرده است تا امکان اشتغال به کار بر اساس شرایط مساوی برای همه ی افراد را فراهم آورد و نیز در زمینه ی حق تشکیل و یا عضویت در سندیکاهای کارگری مطابق اصل 26 هیچ کس را نمی توان از شرکت و یا عضویت در آنها منع کرد.



کار شایسته و مناسب!



چه نوع کاری مناسب تلقی می شود؟ آیا دستفروشی و یا قاچاق سوخت و کولبری صرفا به این دلیل که ممکن است درآمد داشته باشد کار مناسب ارزیابی می شوند و دولت ها می توانند افرادی که در این حیطه شاغل هستند را به عنوان آمار افراد شاغل درنظر بگیرند؟



شورای اقتصادی، اجتماعی سازمان ملل متحد، تعریف مشخصی در زمینه ی "کار مناسب" (Decent Work) ارایه می دهد، کار مناسب، نوعی از اشتغال است که "به حقوق اساسی شخص و همچنین حقوق کارگران از نظر شرایط ایمنی کار و پاداش احترام می گذارد […] و شرایط روحی و جسمی کارگران در انجام کارشان را در نظر میگیرد.



همچنین بر اساس تعریف سازمان جهانی کار (ILO) کار مناسب شامل فرصت هایی برای کار مولد و با درآمد عادلانه، امنیت در محل کار و تامین اجتماعی مناسب برای خانواده کارگر و همچنین امکان پیشرفت شغلی و نیز امکان آزادی بیان نظرات در زمینه ی مسایل شغلی و مشارکت در تصیماتی که بر زندگی آنها تاثیر می گذارد و نیز برابری فرصت ها برای تمام مردان و زنان است.



بنابراین مشاغلی مانند آنچه که در بالا بیان شد به این دلیل که از هیچ کدام از امکانات و شرایط کار شایسته و مناسب برخوردار نیستند به عنوان مشاغل کاذب تلقی می شوند.