ماده دوم



موضوع:‌عدم تبعیض



اعلامیه چه می گوید:



۱ -کشورهاي عضو، حقوق مندرج در پیمان نامه ي حاضر را براي هر یک از کودکانی که در حوزه ي قضایی آنها ]است[ بدون هرگونه تبعیض و بدون توجه به نژاد، رنگ، جنسیت



، زبان، مذهب، عقاید سیاسی و سایر عقاید، منشاء ملی، قومی یا اجتماعی، دارایی، معلولیت، تولد یا سایر خصوصیات کودك یا والدین یا سرپرستان قانونی او محترم شمرده وتضمین خواهند کرد.



۲ -کشورهاي عضو همه ي اقدامات مقتضی را جهت تضمین حمایت از کودك در مقابل کلیه ي اشکال تبعیض یا مجازات بر اساس وضعیت، فعالیتها، عقاید ابراز شده، یا اعتقادات والدین، سرپرستان قانونی یا اعضاي خانواده کودك به عمل خواهند آورد.



 



به زبان ساده یعنی چه؟



تمامی کودکان از حقوق مطرح شده در این معاهده برخوردار هستند،‌ بدون درنظر گرفتن اینکه چه کسی هستند،‌ کجا زندگی می کنند، شغل پدر و مادر آنها چیست، به چه زبانی صحبت می کنند و یا چه دین و مذهبی دارند، پسر هستند یا دختر، چه فرهنگی دارند، آیا دارای معلولیت هستند یا خیر و همچنین بدون در نظر گرفتن اینکه فقیر هستند یا غنی. تحت هیچ شرایطی نباید با کودک به صورت ناعادلانه رفتار شود.



 



رفتار یکسان یا رفتار عادلانه؟



باید توجه داشت که اصل عدم تبعیض به معنی رفتار یکسان نیست! تحقق اصل عدم تبعیض در مورد کودکانی که دارای معلولیت هستند به معنی حمایت های ویژه ای از سوی دولت است تا ضمن شناسایی کودک یا کودکان دارای معلولیت، ‌نیازهای ویژه آنها را در راستای تحقق حقوقشان شناسایی و فرآهم آورد.



به عنوان مثال یک کودک نابینا برای آموزش خود نیازمند کتاب های صوتی و یا کتاب های خط بریل است تا بتواند همپای دیگر کودکان از حق آموزش خود بهره مند شود. این گونه رفتارهای حمایتی را به اصطلاح «اقدامات ترجیحی»‌ Affirmative measures می نامند که باعث می شود کودکان دارای معلولیت در مقایسه با دیگر کودکان شرایطی عادلانه در برخورداری از حقوق خود را تجربه کنند. در حالی که در صورت به کارگیری رفتار یکسان در مورد هر دو گروه از کودکان، آنهایی که دارای معولیت هستند ممکن است به دلیل فرآهم نبودن زیرساخت ها و لوازم آموزشی مناسب، از تحصیل بازمانند.



 



گستره رفتار تبعیض آمیز



کودکان نه تنها از سوی دولتها بلکه حتی از سوی خانواده ها و جوامع محلی می توانند در تمامی سنین قربانی رفتارهای تبعیض آمیز ناشی از فرهنگ، سنن و آداب و رسوم غلط شوند، به عنوان نمونه:



‍- اهمیت پسرآوری یا پسرزا بودن در برخی فرهنگ ها منجر می شود برخی زنان اقدام به سقط جنین دختر کنند و یا حتی در صورت تولد نوزادان دختر در مقایسه با پسران مورد توجه کمتری قرار گیرند و از امکان تغذیه و بهداشت برابر با آنها در خانواده برخوردار نشوند.



- برخی شرایط می تواند منجر به طرد اجتماعی کودکان در یک جامعه و محرومیت آنها از حقوق شود، از جمله به دلیل تابوهای اجتماعی و باورهای خرافی در برخی جوامع افراد مبتلا به زالی حضور اجتماعی کمرنگی دارند و یا به دلیل ناآگاهی جامعه از بیماری اچ آی وی/ایدز و ترس خانواده ها از ابتلای فرزندانشان، کودکان مبتلا به این بیماری ممکن است مورد پذیرش اجتماعی قرار نگیرند و حتی در شرایطی دیگر کودکان ممکن است قربانی تعصبات قومی و یا مذهبی موجود در جامعه خود شوند. این موارد تنها گوشه ای از تبعیض هایی هستند که می توانند کودکان را از دستیابی به حقوق خود محروم کنند.



در برخی شرایط کودکان می توانند هم زمان قربانی چند عامل تبعیض آمیز شوند، به عنوان مثال تصور کنید در یک جامعه ی ناآگاه و متعصب یک دختر بچه متعلق به اقلیت قومی و مذهبی که مبتلا به زالی هم هست از چند جهت ممکن است تحت تبعیض قرار گیرد؟



 



وظیفه دولتها



براساس معاهده حقوق کودک یکی از وظایف اساسی دولتهای امضا کننده این معاهده (از جمله ایران) فراهم آوردن شرایط لازم به منظور برخورداری کودکان از حقوق مطرح شده در این کنوانسیون است، بدین منظور تلاش برای تحقق اصل عدم تبعیض و آگاهی بخشی میان مردم از ضروری ترین وظایف دولتها در این راستاست.



 



*عکس: کمیسیونر کودکان و نوجوانان اسکاتلند