ماده سوم



موضوع: منافع عالیه کودک



اعلامیه چه می گوید:



۱-در کلیه ي اقدامات مربوط به کودکان که توسط مؤسسات رفاه اجتماعی دولتی یا خصوصی، دادگاهها، مقامات اجرایی یا نهادهاي قانونگذاري به عمل می آید، منافع عالیه از اهم ملاحظات است



۲ -کشورهاي عضو متعهد میشوند حمایت و مراقبتی که براي رفاه کودك ضروري است را با توجه به حقوق و تکالیف والدین، سرپرستان قانونی، یا دیگر اشخاصی که به طور قانونی مسئول کودك هستند، تضمین نمایند و در این راستا کلیه ي اقدامات قانونی و اجرایی لازم را به عمل خواهند آورد.



۳ -کشورهاي عضو اطمینان حاصل خواهند کرد که مؤسسات، خدمات و دستگاههاي مسئول مراقبت و حمایت از کودکان، به ویژه در زمینه هاي ایمنی، بهداشت، از حیث تعداد و مناسب بودن کارکنان و نیز نظارت شایسته، با معیارهایی که توسط مقامات واجد صلاحیت مقرر شده است منطبق باشند.



به زبان ساده یعنی چه؟



افراد بزرگسال که به عنوان خانواده و یا نزدیکان کودکان و یا نوجوانان شناخته می شوند، مانند پدر و مادر، سرپرست قانونی و معلم ها، در هنگام تصمیم گیری باید منافع عالیه آنها را در نظر بگیرند.



بزرگسالانی که دارای اختیارات قانونی هستند، مانند دولتمردان و قانونگذاران، به هنگام تصویب قوانین باید منافع عالیه کودکان را مد نظر قرار دهند.



همچنین افراد بزرگسالی که جزو نزدیکان کودکان و نوجوانان به حساب می آیند باید:




  • بهترین شرایط را برای زندگی روزمره آنها درنظر بگیرند

  • همچنین اطمینان حاصل کنند که از آنها محافظت و مراقبت می شود



دولتمردان و قانونگذاران باید:




  • به هنگام تصویب قوانین منافع عالیه کودکان و نوجوانان در زندگی روزمره را مد نظر قرار دهند

  • اطمینان حاصل کنند که کودکان و نوجوانان تحت حفاظت و مراقبت قرار دارند

  • و مهمتر اینکه، اطمینان حاصل کنند افرادی که مسوولیت حفاظت و مراقبت از کودکان و نوجوانان را بر عهده دارند، مانند خانواده ها و سرپرستان قانونی، کار خود را به بهترین شکل انجام می دهند و در مسیر فراهم آوردن شرایط مناسب برای رشد و شکوفایی کودکان و نوجوانان به آنها کمک و یاری رساند.



منظور از «منافع عالیه کودک»‌ چیست؟



تاکنون تعریف مشخص و دقیقی در مورد «منافع عالیه کودکان» از سوی کمیته حقوق کودک منتشر نشده است، اما براساس مجموعه نظریه های تفسیری که بین سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۷ از سوی این کمیته در مورد اصول کلی معاهده منتشر شده می توان نتیجه گرفت که اصول منع تبعیض، حداکثر بقا و رشد و پیشرفت کودکان و احترام به نظرات و عقاید آنها، مولفه های «منافع عالیه کودکان» ‌را تشکیل می دهند. باید در نظر داشت هرگونه تفسیر در این رابطه باید در راستای روح معاهده و نیز تاکید بر این مساله باشد که کودکان به عنوان افراد مستقل دارای نظرات و عقاید شخصی هستند.



نکته مهم اینکه کشورهای عضو این معاهده برای تعریف «منافع عالیه کودکان»‌ نمی توانند بیش از حد بر مولفه های فرهنگی خود تکیه کنند در نتیجه تعریف آنها نمی تواند ناقض حقوقی از کودکان باشد که در معاهده تعریف و تضمین شده است. شاید چالشی ترین موضوع در این زمینه برای ایران تعریف حداقل ازدواج سن کودکان است که با تکیه بر دلایل مذهبی آغاز سن ازدواج برای یک دختر می تواند ۹ سالگی در نظر گرفته شود.



چرا ماده سوم اهمیت دارد؟



این ماده ـ در کنار ماده ۲ مربوط به عدم تبعیض ـ به عنوان یکی از اصول اصلی معاهده حقوق کودک در نظر گرفته می شود و به همین دلیل بسیاری از دیگر مواد معاهده به آن مربوط می شوند. در نتیجه منافع کودکان و نوجوانان باید در تمامی سطوح جامعه مورد توجه قرار گیرد و حقوق آنها توسط دولتمردان و قانونگذاران به رسمیت شناخته شود.



*عکس: کمیسیونر کودکان و نوجوانان اسکاتلند