پس از به تصویب رسیدن اعلامیه ی جهانی حقوق بشر در 19 آذرماه سال 1327 (10 دسامبر 1948) در واقع روند قانون گذاری در راستای تبیین حقوق بشر آغاز شد. همانطور که در بخش قبل اشاره کردیم، امضای اعلامیه ی جهانی حقوق بشر از سوی کشورها به معنی الزام آنها به رعایت مفاد آن اعلامیه نبود به همین دلیل و به منظور ایجاد تعهد به اجرای مفاد حقوق بشر و همچنین تعیین جقوق افراد به صورت جزیی و دقیق ( برخلاف اعلامیه ی جهانی که حقوق به صورت کلی بیان شده بود)، جامعه ی بین الملل به سمت تصویب میثاق ها و کنوانسیون های الزام آور حرکت کرد.



تصویب و پس از آن اجرایی شدن میثاق های حقوق مدنی و سیاسی1 و نیز حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی 2 در سال 1355 (1976) از جمله اسناد حقوق بشری هستند که در دیدگاه کلاسیک نسلهای اول و دوم حقوق بشر را نمایندگی می کنند.



نکته ی جالب اینکه هر دو این میثاق ها در سال های پیش از انقلاب از سوی دولت ایران به امضا رسید و پس از تایید مجلسین در تاریخ 55-1354 قابلیت اجرایی در کشور پیدا کرد و تاکنون نیز ایران به آنها متعهد بوده است.



نسل های سه گانه:



شاید به هنگام مطالعه ی کتاب ها و متن های مربوط به حقوق بشر به اصطلاح نسل اول یا دوم و یا سوم حقوق بشر مواجه شده باشید و این سوال برای شما پیش آمده باشد که در واقع این نسل ها به چه معنی هستند؟



در واقع نسل اول که منظور از آن حقوق مدنی و سیاسی است ریشه در مقوله ی "آزادی" دارد.



نسل دوم که که حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن را نمایندگی می کنند عموما بر مفاهیم مبتنی بر "برابری" تاکید می کنند.



نسل سوم که به عنوان حقوق جمعی نیز شناخته می شوند ریشه و اساس آن بر مقوله "برادری و همبستگی" استوار است.



اگر چه امروزه نقدهای جدی بر تقسیم بندی حقوق بشر بر اساس نسل وجود دارد که مهمترین آنها این است که نسل بندی حقوق بشر این معنی را به ذهن متبادر می سازد که یک نسل جایگزین نسل قبلی می شود، اما در واقع اینطور نیست و حقوق بشر به صورت پیوسته و برابر و مکمل یکدیگر هستند و در شرایط عادی نمی توان یک حق را مقدم و جدا از حق دیگر تلقی کرد.



اگر بخواهیم به صورت مصداقی بیان کنیم که هر یک از میثاق ها و یا نسل ها شامل چه حقوقی می شوند، می توان به موارد ذیل اشاره کرد:



حقوق مدنی: حق حیات، حق رهایی از شکنجه و هرگونه رفتار تحقیرآمیز، حق آزادی فردی، حریم خصوصی و دادگاه عادلانه، آزادی اندیشه، مذهب، بیان، اطلاعات و رفت و آمد داخل کشور.



حقوق سیاسی: آزادی تجمعات و گردهمایی، حق رای دادن و مشارکت در امور عمومی و خدمات.



حقوق اقتصادی: (همچنین به عنوان حقوق کارگران نیز شناخته می شوند) حق برخورداری از کار مناسب، حق تشکیل و پیوستن به اتحادیه کارگری، حق دریافت مزد عادلانه ، شرایط کاری ایمن و بهداشتی، حق اعتصاب.



حقوق اجتماعی: حق برخورداری از استانداردهای کافی برای زندگی، مسکن و غذای مناسب و کافی، حق برخورداری از بر بالاترین استانداردهای بهداشتی در دسترس، حق بر آموزش و تامین اجتماعی.



حقوق فرهنگی: حق برخورداری از فرهنگ شخصی و مشارکت در زندگی فرهنگی در یک جامعه.



حقوق جمعی: حق تعیین سرنوشت، حق بر توسعه



1-International Covenant on Civil and Political Rights



2-International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights