در ماده ی 5 اعلامیه جهانی حقوق بشر تاکید شده است که " هیچ کس نباید تحت شکنجه یا هرگونه رفتار و مجازات خشن، غیر انسانی و یا تحقیر آمیز قرار گیرد."



این مساله تا آنجایی مهم هست که در سال 1363 (1984) کنوانسیون جهانی منع شکنجه و دیگر رفتار ها و مجازات خشن، غیرانسانی و تحقیر آمیز به تصویب سازمان ملل رسید.



اما این به چه معنا است...



هیچ کس نباید شکنجه شود و یا به صورت غیر انسانی و یا تحقیر آمیزی با وی برخورد شود.



وظیفه ی دولت هاست که ساختارهایی را طراحی کنند که از بروز هرگونه شکنجه و رفتار غیرانسانی و تحقیر آمیز جلوگیری کند.



همچنین دولت ها وظیفه دارند که از اعمال شکنجه توسط فرد یا افراد دیگر علیه شهروندان جلوگیری به عمل آورند.



ریشه ی این ممنوعیت از کجاست؟



برای قرنها شکنجه به عنوان ابزاری کارآمد از سوی دولتها علیه مخالفانشان به کار گرفته می شد.



در سال 1689 در "اعلامیه ی حقوق انگلستان" مجازات های خشن و غیرمعمول ممنوع شد.



پس از جنگ جهانی و فجایع ناشی از آن، ممنوعیت شکنجه به عنوان یک اصل اساسی بین المللی شناخته شد.



در سال 1944 در کنوانسیون جهانی ژنو و پس از آن در سال 1948 در اعلامیه ی جهانی حقوق بشر شکنجه ممنوع شد.



به زبان ساده یعنی چه؟



هیچ کس نمی تواند دیگری را شکنجه دهد.



هرگونه بدرفتاری نیز می تواند به عنوان رفتار غیر انسانی یا تحقیر آمیز در نظر گرفته شد.



هیچ کس نمی تواند با ما به گونه ای رفتار کند که برخلاف شان و کرامت انسانی ما باشد و منجر به صدمات فیزیکی و روحی شود.



دولت موظف است اطمینان حاصل کند که هرگونه بدرفتاری و شکنجه هیچ گاه اتفاق نخواهد افتاد و در صورت رخداد تمام تلاش خود را برای روشن شدن جوانب آن به کار گیرد.



چه اعمالی می توانند شکنجه و یا تحقیر آمیز و غیر انسانی تلقی شوند؟



آیا به دلایل اختلاف فرهنگی و مذهبی که در جوامع گوناگون وجود دارد می توان بعضی از رفتارها را مصداق شکنجه و یا تحقیر آمیز و غیر انسانی تلقی کرد؟



به طور کلی، پاسخ منفی است! مهمترین عامل در تشخیص این که یک عمل تحقیر آمیز و یا غیر انسانی و شکنجه است این که فرد یا افرادی که آن را مرتکب می شوند به قصد تخریب و یا ایجاد آسیب فیزیکی و یا روحی به آن عمل دست بزنند، برای همین بسیاری از آداب و روسم فرهنگی و مذهبی نمی تواند مصداق شکنجه و یا رفتار غیرانسانی و تحقیر آمیز قرار گیرد، اما در بعضی موارد خاص که برخی از آنها به قصد تحقیر و یا اعمال تبعیض علیه فرد یا گروهی خاص به کار می رود ذیل رفتار غیر انسانی و یا تحقیر آمیز قرار میگیرند، مانند عمل ختنه ی زنان که در بعضی جوامع به عنوان سنت فرهنگی علیه دختران خردسال انجام می شود.



همچنین هرگونه فشار روحی و فیزیکی به منظور کسب اعتراف توسط نیروهای دولتی مانند پلیس و یا افراد وابسته به آنها مصداق شکنجه تلقی می شود، شکنجه تنها به معنی ضرب و شتم فیزیکی نیست، بلکه سلول انفرادی که به عنوان یکی از شدیدترین و خشن ترین شکنجه ها شناخته می شود، منجر به آسیب های روحی می شود که بعضا آثار منفی آن تا پایان عمر فرد را درگیر خواهد کرد.



منبع عکس: کمیسیون اروپا