حق بر آزادی تجمعات مسالمت آمیز بعضی مواقع به همراه حق آزادی تشکیل گروهها به کار گرفته می شود، این حق می تواند به صورت فردی و یا گروهی به صورت شکل دهی جمعیت ها به منظور بیان، پیشبرد، پیگیری و دفاع از عقاید و نظرات، پیگیری شود. این حق همچنین در بند (1) اصل بیستم اعلامیه جهانی حقوق بشر مورد تایید قرار گرفته است:



"هر کس حق دارد آزادانه مجامع و جمعیت های مسالمت آمیز تشکیل دهد."



و نیز اصل بیست و هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز آنرا به رسمیت شناخته است.



          " تشکیل اجتماعات و راهپیمایی ها، بدون حمل سلاح، به شرط آنکه مخل مبانی اسلام                  نباشد آزاد است."



منظور از تجمع چیست؟



تجمع به معنی حضور آگاهانه و موقتی تعدادی از افراد در یک مکان عمومی به منظور پیشبرد (بیان) هدفی مشترک است. این تعریف بیان می کند که هر چند برخی از اشکال تجمعات نیازمند شرایط نظارتی خاص به منظور کنترل بهتر هستند، اما تمامی انواع تجمعات صلح آمیز چه آنها که به صورت ثابت در یک مکان یا آنها که به صورت متحرکت از مکانی به مکان دیگر صورت می گیرد باید مورد حمایت قرار گیرند.



تنها تجمعات صلح آمیز مورد حمایت هستند!



هنگامی که برگزارکنندگان تجمع اهداف صلح آمیز و رفتار غیر خشونت آمیز را برای اقدام خود تعریف کنند، باید به عنوان تجمع صلح آمیز به رسمیت شناخته شوند. واژه "صلح آمیز" باید به گونه ای تفسیر شود که شامل رفتارهایی که ممکن است منجر به اذیت و آزار و حتی موقتا منجر به ایجاد مانع و یا فعالیت های اشخاص دیگر نشود.



نقش دولتها



حق بر آزادی تجمعات مسالمت آمیز بخشی از حقوق سیاسی و آزادی های مدنی افراد در یک جامعه است و به عنوان حق بر اعتراض نیز در نظر گرفته می شود. دولتها وظیفه دارند تمامی شرایط لازم برای برآورده شدن این حق را فراهم آورند به ویژه در شرایطی که تجمع کنندگان در اعتراض به سیاستهای عمومی و در راستای به چالش کشیدن دولت/حکومت دست به تجمع زده باشند.



حق بر تجمع مسالمت آمیز شامل حق بر انتخاب آزادانه مکان و زمان تجمع از جمله خیابانها، جاده ها و میادین می شود.



سوء استفاده دولتها



دولتها اغلب این حق را به منظور سرکوب مخالفان و یا صداهای منتقد نقض می کنند. حق بر اعتراضات مسالمت آمیز در واقع هسته اصلی حق بر تجمعات مسالمت آمیز است. هر چند در بسیاری مواقع، تجمع کنندگان تحت بازداشت، تهدید و خشونت قرار میگیرند.



در برخی مواقع دولتها، هماهنگی و یا شرکت در تجمعات صلح آمیز را جرم تلقی میکنند و یا حتی در برخی مواقع تفسیر قوانین ممکن به صورتی انجام شود که بازداشت معترضان را مشروع تلقی کند. روشهای ایجاد ترس و وحشت میان مردم مانند آنچه که بیان شد غالبا منجر به ایجاد فرهنگ خود سانسوری در جوامع می شود.



نقض حق بر تجمعات آثار بسیار جدی بر جوامع دارد از جمله طرد گفتگوی آزادانه و متکثر و سرکوب هدف اصلی جامعه ی مدنی مبنی بر به چالش کشیدن صاحبان قدرت.



دولتها باید از اعمال هرگونه محدودیت بر حق بر این حق به بهانه های مختلف و سوء استفاده از مفاهیمی چون مبارزه با تروریسم و امنیت ملی پرهیز کنند.



چارچوب قوانین کشورها باید از مقررات روشن، موثر و منطقی در زمینه ی رعایت حق اعتراض برخوردار باشند و اعمال هرگونه محدودیت بر این حق باید به عنوان آخرین گزینه در نظر گرفته شود. حق بر اعتراض مبتی بر به رسمیت شناختن آزادی بیان و عقیده، انجمن ها و تجمعات مسالمت آمیز است.