ماده سی و دوم: کودک کار



 اعلامیه چه می‌گوید؟



۱. کشورهای عضو، حق کودک را برای برخورداری از حمایت در برابر بهره‌کشی اقتصادی و انجام هرگونه کاری که ممکن است زیانبار باشد یا خللی در تحصیل کودک وارد آورد، یا به سلامتی کودک یا رشد جسمی، ذهنی، اخلاقی یا اجتماعی او آسیب رساند، به رسمیت می‌شناسند.



۲. کشورهای عضو جهت تضمین اجرای ماده حاضر اقدامات قانونی، اجرایی، اجتماعی و آموزشی به عمل خواهند آورد. به این منظور و با عنایت به مفاد سایر اسناد بین‌المللی مربوطه، کشورهای عضو به‌ویژه اقدامات ذیل را به عمل خواهند آورد:



الف) تعیین حداقل سن یا حداقل سنین برای اشتغال به کار



ب) تدوین مقررات مناسب در ارتباط با ساعات کار و شرایط اشتغال



ج) تعیین مجازات‌های مناسب یا ضمانت‌های اجرایی دیگر به منظور تضمین اجرای مؤثر ماده حاضر



 



 به زبان ساده یعنی چه؟



ماده ۳۲ معاهده حقوق کودک بیان می‌کند که کودکان و نوجوانان تا قبل از اینکه به سن مشخصی نرسیده‌اند نباید به کار گمارده شوند. همچنین در مورد کارگران نوجوان باید ساعت کاری آن‌ها توسط دولت محدود شود. مهم‌ترین نکته در این رابطه آنکه دولت‌ها باید امکاناتی را فراهم آورند تا هنگامی که نوجوانان در محیط‌های کار مشغول به فعالیت هستند در مقابل هرگونه خشونت و انجام کارهایی که سلامتی یا امکان ادامه تحصیل آن‌ها را به خطر می‌اندازد، مورد محافظت قرار گیرند. باید در نظر داشت که کار کودکان در مزرعه یا کسب و کار آن‌ها به منظور کمک به خانواده‌شان نباید به گونه‌ای باشد که به رشد و پرورش آن‌ها آسیبی وارد کند یا حقوق آن‌ها از جمله حق آموزش و حق بازی‌کردن را به مخاطره بیاندازد.



 



 نکته: در واقع، کار کودک به آن دسته از فعالیت‌های اقتصادی گفته می‌شود که باعث آسیب‌رساندن به سلامت جسمی، روانی، اخلاقی یا اجتماعی کودکان می‌شود یا در روند تحصیل آن‌ها مشکل ایجاد می‌کند.



 



 کار کودکان و نوجوانان در قوانین ایران



در قانون‌ کار ایران، مبحث پنجم (مواد ۷۹ تا ۸۴) به شرایط کار نوجوانان پرداخته شده است. بر اساس آن به کار گماردن افراد کم‌تر از ۱۵ سال تمام ممنوع است و کارگران نوجوان (سن بین ۱۵ تا ۱۸ سال) نیز علاوه بر اینکه در بدو استخدام باید تحت آزمایش‌های پزشکی قرار گیرند، تحت شرایط خاصی از جمله کم‌تر بودن ساعت کار آن‌ها به مدت نیم ساعت در مقایسه با ساعات کار معمولی کارگران، ممنوعیت کار در شیفت شب و نیز ممنوعیت انجام کارهای سخت و زیان‌آور، می‌توانند به کار گرفته شوند.



 



 پی‌گیری حقوق پایمال شده کارگران نوجوان



در صورتی که حقوق کارگر نوجوان رعایت نشود می‌توان از روش‌های زیر برای پی‌گری اقدام کرد:



۱. هیئت تشخیص اختلاف بین کارگر و کارفرما



۲. اداره کل بازرسی وزارت تعاون،‌ کار و رفاه اجتماعی



۳. از طریق مراجع قضایی (در صورتی که جرمی اتفاق افتاده باشد).



 



 مواد مرتبط



ماده ۳۲ با بسیاری از مواد معاهده حقوق کودک ارتباط تنگاتنگی دارد. از جمله:



- ماده ۲ (عدم تبعیض)



- ماده ۳ (منافع عالیه کودک)



- ماده ۶ (حیات، رشد و نمو)



- ماده ۱۲ (احترام به نظرات کودک)



- ماده ۱۵ (آزادی اجتماعات)



- ماده ۲۷ (استانداردهای کافی برای زندگی)



- ماده ۲۸ (حق آموزش)



- ماده ۳‍۱ (اوقات فراغت، بازی و فرهنگ)



- ماده ۳۳ (سومصرف مواد مخدر)



- ماده ۳۴ (استثمار جنسی)



- ماده ۳۵ (آدم‌ربایی، فروش و قاچاق)



- ماده ۳۶ (دیگر اَشکال استثمار)



- ماده ۳۹ (توانبخشی کودکان قربانی)



 



➕ و همچین پروتکل‌ الحاقی به معاهده حقوق کودک در مورد خرید و فروش کودکان، خودفروشی کودکان و هرزه‌نگاری کودکان، و نیز پروتکل الحاقی به معاهده حقوق کودک درمورد به كارگيری کودکان در مناقشات مسلحانه.



 



✳️ عکس: کمیسیونر کودکان و نوجوانان اسکاتلند



کانال تلگرامی کانون مدافعان حقوق بشر @DhrcIran